Beleggen bij hoge marktwaarderingen: CAPE-ratio en wat te doen

Kort antwoord: De CAPE-ratio van de Amerikaanse aandelenmarkt staat in 2026 historisch hoog — boven 35, terwijl het gemiddelde circa 17 is. Dit correleert met lagere verwachte rendementen de komende 10-15 jaar, maar markttiming op basis van de CAPE werkt niet voor de meeste beleggers. De beste reactie is: belegd blijven, spreiden, en nieuwe inleg via DCA uitspreiden.

---

"De markt is duur." U hoort het al jaren. Toch bleven aandelenmarkten stijgen. De CAPE-ratio van de S&P 500 staat in 2026 op niveaus die historisch zeldzaam zijn. Wat zegt dit nu werkelijk, en wat moet u er als belegger mee?

Wat is de CAPE-ratio?

De CAPE-ratio — Cyclically Adjusted Price-to-Earnings — is een waarderingsmaatstaf ontwikkeld door Nobelprijswinnaar Robert Shiller. Ze wordt ook wel de Shiller P/E of P/E10 genoemd.

De berekening:

CAPE = Huidige aandelenkoers / Gemiddelde gecyclisch gecorrigeerde winst per aandeel over 10 jaar (gecorrigeerd voor inflatie)

Waarom 10 jaar? Eénjaarswinsten zijn grillig. Bedrijven maken goede jaren en slechte jaren. Door de gemiddelde winst over een volledig economische cyclus van 10 jaar te gebruiken, filtert de CAPE tijdelijke booms en busts uit. Het resultaat is een stabieler beeld van structurele waardering.

Ter vergelijking: de gewone P/E-ratio deelt de koers door de winst van het afgelopen jaar of de verwachte winst van het komende jaar. Die reageert sterk op tijdelijke winstschommelingen.

CAPE door de geschiedenis: historische context

Periode	CAPE S&P 500	Context
Historisch gemiddelde	circa 17	Langetermijngemiddelde since 1880
1929 (voor Grote Depressie)	circa 30	Hoog voorafgaand aan crash
1982 (bodem bearmarkt)	circa 7	Extreem goedkoop
2000 (dotcombubbel piek)	circa 44	Hoogste ooit
2009 (na financiële crisis)	circa 13	Relatief goedkoop
2020 (COVID-dieptepunt)	circa 24	Nog steeds hoog ondanks crash
Begin 2026	boven 35	Historisch hoog

De huidige CAPE-waarde van boven de 35 is de op één na hoogste ooit gemeten, alleen overtroffen door de dotcombubbel van 1999-2000 toen de CAPE boven de 44 uitkwam.

Wat voorspelt de CAPE?

Op lange termijn: lagere rendementen

Academisch onderzoek — waaronder Shillers eigen werk en latere studies — toont consistent aan dat hoge CAPE-waarden correleren met lagere aandelenrendementen op een horizon van 10-15 jaar.

Historische data voor de VS:

CAPE-kwintiel	Gemiddeld 10-jaar aandelenrendement p.j.
Laagste 20% (goedkoopst)	~10-12% per jaar
Tweede 20%	~8-10% per jaar
Midden 20%	~6-8% per jaar
Vierde 20%	~4-6% per jaar
Hoogste 20% (duurste)	~0-3% per jaar

Wanneer de CAPE boven de 30 staat, wijzen historische data op bescheiden toekomstige reële rendementen van gemiddeld 2-4% per jaar over de volgende 10-15 jaar voor de VS.

Op korte termijn: vrijwel niets

Maar let op: de CAPE zegt vrijwel niets over wat de markt de komende 1, 2 of zelfs 5 jaar doet. In 1996 — toen Shiller al waarschuwde dat de markt duur was — bleef de S&P 500 nog 4 jaar spectaculair stijgen. De markt bereikte pas in 2000 zijn piek, 4 jaar nadat iedereen al wist dat de CAPE hoog stond.

Een belegger die in 1996 uitstapte op basis van de hoge CAPE miste het beste deel van de bullmarkt.

Waarom markttiming op basis van CAPE zelden werkt

Er zijn vier structurele redenen waarom het verleidelijke maar weinig effectieve is om beleggingsbeslissingen te baseren op de CAPE:

1. De CAPE kan jarenlang hoog blijven. Structurele factoren zoals lage rente, winstmargegroei van techbedrijven en globalisering kunnen rechtvaardigen waarom de markt structureel hoger wordt gewaardeerd dan historisch gemiddeld.

2. Timing is ondoenlijk. Zelfs als u weet dat de markt ooit daalt, weet u niet wanneer. Verkopen en wachten op een instapmoment kost zeker rendement (opportunity cost van cash houden).

3. De CAPE verschilt per regio. Als de VS duur is maar Europa goedkoop, zegt de VS-CAPE weinig over de wereldmarkt als geheel.

4. Alternatieven voor aandelen zijn ook duur. In een wereld van lage rente (ook al stijgende rentes, de obligatierente is in historisch perspectief nog steeds bescheiden) is de CAPE van aandelen misschien terecht hoger dan historisch gemiddeld.

Alternatieve benaderingen: wat u wel kunt doen

1. Geografische diversificatie

Als u overtuigd bent dat de VS relatief duur is, is spreiden naar goedkoper gewaardeerde markten een rationele respons.

Markt	CAPE (begin 2026)	Vergeleken met historisch gemiddelde
VS (S&P 500)	boven 35	Ruim boven gemiddelde (17)
Europa (MSCI Europe)	circa 17-20	Rond historisch gemiddelde
Opkomende markten	circa 12-15	Onder historisch gemiddelde
Japan	circa 20-22	Licht boven gemiddelde

Een portefeuille met meer Europese en opkomende marktaandelen heeft op basis van CAPE een aantrekkelijker startpunt. Dit is geen markttiming op perfecte momenten — het is bewuste allocatie naar relatief goedkoop.

Bekijk ons artikel over MSCI Europe vs S&P 500 voor een diepgaande regiovergelijking.

2. Dollar-cost averaging voor nieuwe inleg

Als u regelmatig inlegt vanuit salaris, is DCA de meest praktische aanpak. U koopt automatisch meer ETF-eenheden wanneer de markt daalt en minder wanneer de markt hoog staat. Dit maakt het gevoel van "duur instappen" minder acuut.

Lees meer over de werking van DCA in ons artikel over dollar-cost averaging.

3. Blijf belegd maar herbalanceer naar doelallocatie

Als hoge aandelenwaarderingen u zorgen baren, is de meest rationele stap: controleer of uw aandelenallocatie in lijn is met uw oorspronkelijke doelstelling. Als aandelen zijn gestegen tot 85% van uw portefeuille terwijl u 70% nastreefde, heeft u een logische reden om te herbalanceren naar obligaties of andere activaklassen — niet vanwege de CAPE, maar vanwege risicobeheersing.

4. Obligaties als gedeeltelijke buffer

Bij hoge aandelenwaarderingen kunnen kortlopende obligaties of obligatie-ETFs een interessanter risico/rendementsprofiel bieden dan normaal. Met obligatierendementen van 4-5% (na de rentestijgingen van 2022-2024) is de vergelijking met aandelen minder eenzijdig.

Het pragmatische argument: belegd blijven

Het overtuigendste argument voor blijven beleggen ondanks hoge waarderingen is simpel: de alternatieven zijn minder goed.

• Cash houdt op lange termijn altijd koopkracht: inflatie eet uw spaarsaldo op.
• Uitstappen en herinstappen veronderstelt dat u twee goede beslissingen op rij neemt: wanneer te verkopen én wanneer terug te kopen. Dat lukt zelden.
• De markt kan duurder worden voordat hij goedkoper wordt.

Een belegger die €10.000 op de bank heeft staan in afwachting van "een correctie" betaalt ondertussen opportunity cost: elke maand dat de markt met 0,5% stijgt, loopt die belegger dat rendement mis. Na een jaar van marktgroei van 7% heeft een "wachtende" belegger relatief €700 misgelopen op €10.000.

Conclusie: de CAPE als informatie, niet als actiepunt

De CAPE-ratio is een nuttig instrument om de langetermijnverwachting voor aandelenrendementen te kalibreren. Begin 2026, met een VS-CAPE boven de 35, is het redelijk om te verwachten dat het toekomstige VS-rendement lager zal zijn dan het historisch gemiddelde van circa 10% per jaar.

Maar het is geen bewijs dat er een crash aankomt, en het is geen reden om te stoppen met beleggen. De meest rationele respons is:

1. Blijf belegd en vermijd markttiming
2. Beleg via DCA om nieuwe inleg te spreiden
3. Overweeg meer geografische spreiding naar Europa en opkomende markten
4. Herbalanceer naar uw doelallocatie als aandelen een te groot deel zijn geworden
5. Accepteer dat de komende 10 jaar mogelijk bescheidener aandelenrendementen oplevert dan de afgelopen 10 jaar

---

Wilt u uw portefeuille aanpassen voor de huidige marktomgeving? Lees ons artikel over asset allocatie voor beginners of bekijk onze vergelijking van MSCI Europe vs de S&P 500.